Περί ταυτότητος – του Τζόρτζιο Αγκάμπεν

Ο Κοζέβ διατύπωσε κάποτε, εν είδει νουθεσίας, μιαν  κριτική για την ταυτότητα που αξίζει να συλλογιστούμε: «Να είσαι εκείνο που ποτέ δεν θα μπορέσεις να γίνεις». Το σφάλμα εκείνων που αναζητούν μια ταυτότητα είναι ότι θέλουν να γίνουν αυτό που ήδη είναι. Αυτό που απλώς είμαστε δεν είναι μία ταυτότητα· είναι μια αναβλύζουσα εμπειρία, σε ένα διαρκές γίγνεσθαι, που μας ξεγλιστρά αδιάκοπα μέσα απ’ τα χέρια — κι ακριβώς γι’ αυτό δεν μπορούμε ποτέ να «γίνουμε». Κι όμως, η κοινωνία μέσα στην οποία ζούμε δεν παύει να μας αποδίδει μια ταυτότητα που, με μεγαλύτερη ή μικρότερη πεποίθηση, καταλήγουμε να προσλαμβάνουμε. Αυτή η ταυτότητα – κατά βάθος το γνωρίζουμε πολύ καλά – είναι αναπόφευκτα επίπλαστη, και όποιος θελήσει στ’ αλήθεια να γίνει αυτό που είναι, διακινδυνεύει – όπως συνέβη στον Νίτσε, και όπως, έστω λιγότερο φανερά, συμβαίνει στους περισσότερους – να παραφρονήσει. Σοφός, δηλαδή χωρίς ταυτότητα, είναι εκείνος που είναι πάντοτε χωρίς ποτέ να γίνεται: αλλά αυτό ακριβώς είναι που οι λεγόμενες πολιτισμένες κοινωνίες θεωρούν ξένο και το απωθούν στα περιθώρια, όταν δεν επιδιώκουν απλώς και μόνο να το εξαλείψουν.

[Αναρτήθηκε στις 24 Ιουλίου 2025 στην ιστοσελίδα του εκδοτικού οίκου Quodlibet (στη στήλη Una voce). Η παρούσα μετάφραση δημοσιεύτηκε στο ηλεκτρονικό Φρέαρ: https://frear.gr/?p=37394] 

Ψήγματα απολογισμού

Δεν έχω την αίσθηση ότι έγινα καλύτερος από το παρελθόν. Ούτε έχω την αίσθηση ότι στο παρελθόν ήμουν καλύτερος από αυτό που είμαι σήμερα. Είμαι η συνέχεια μιας δίψας για ζωή και γνώση που δεν έχω ελπίδα να τη ζήσω αύριο, αλλά σήμερα κατά τρόπο ατέλεστο μέσα στο χρόνο. Είμαι η συνέχεια ενός ονείρου ζωής καλύτερης από το οποίο μήτε μπορώ να ξυπνήσω μήτε να παρηγορηθώ.

---

Πολυμαθίη νόον (έχειν) ου διδάσκει. [Ηράκλειτος]. 

Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν

Η εύρεση του αληθινού εαυτού ή του Θεού είναι συνήθως το επιστέγασμα μιας πλάνης· η κατάληξη μιας περιπλάνησης, όπου η έσχατη πλάνη είναι μεγαλύτερη ή χειρότερη από την πρώτη: από την ίδια την πλάνη της αναζήτησης. 

Ο Θεός, ο εαυτός και οι άλλοι δεν μπορούν να αποκτηθούν ως γνώση ή να ευρεθούν ως αντικείμενα. Δεν είναι δωρήματα, αποχτήματα, αγαθά προς διαχείριση κληρονομικώ δικαίω. 

Η χάρη της ζωής απέχει από το δώρο (το κάθε δώρο που θεωρώ ότι μου ανήκει) ή το δεδομένο όσο ο ουρανός από τη γη: είναι η τυχαία συνάντηση από το πουθενά, το να βλέπεις και πάλι αίφνης τον κόσμο και τους άλλους, το να συναντάς και να συμβαδίζεις με τη γυναίκα σου χωρίς να αλληλοπαγιδεύεστε στην ενοχή ότι σου χρωστάει ή της χρωστάς να είστε μαζί: είναι ένα καθημερινό αναίτιο τραγούδι - τιτίβισμα στην καρδιά σου: δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν.