Πέμπτη 8 Ιανουαρίου 2026

Το μυστήριο της εξουσίας – του Τζόρτζιο Αγκάμπεν

Είναι δυνατόν να διαβαστεί η δεύτερη επιστολή του Παύλου προς τους Θεσσαλονικείς ως μια προφητεία που αφορά τη σημερινή κατάσταση της Δύσης. Ο απόστολος επικαλείται εδώ το «μυστήριον τῆς ἀνομίας», της απουσίας νόμου, που «ἤδη ἐνεργεῖται», αλλά που δεν θα φτάσει στην ολοκλήρωσή του με τη δεύτερη έλευση του Ιησού Χριστού, αν προηγουμένως δεν εμφανιστεί «ὁ ἄνθρωπος τῆς ἁμαρτίας, ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας», εκείνος που αντιτίθεται και υψώνεται πάνω από κάθε ον που λέγεται Θεός ή είναι αντικείμενο λατρείας, ώστε να καθίσει στον ναό του Θεού, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως Θεό». Υπάρχει, όμως, μια εξουσία που συγκρατεί αυτή την αποκάλυψη (ο Παύλος την ονομάζει απλώς, χωρίς να την προσδιορίζει περαιτέρω, ως εκείνο που συγκρατεί – «τὸ κατέχον»). Είναι λοιπόν αναγκαίο αυτή η εξουσία να «βγει από τη μέση», γιατί μόνο τότε «θα αποκαλυφθεί ο ασεβής (ο άνομος, δηλαδή, κατά κυριολεξία, ο χωρίς νόμο), τον οποίο ο Κύριος Ιησούς θα εξαλείψει με την πνοή του στόματός του και θα καταστήσει ανενεργό με τη φανέρωση της παρουσίας του (τῇ ἐπιφανείᾳ τῆς παρουσίας αὐτοῦ)».

Η θεολογικοπολιτική παράδοση ταύτισε αυτή την «εξουσία που συγκρατεί» με τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (όπως στον Ιερώνυμο και, αργότερα, στον Καρλ Σμιτ) ή με την ίδια την Εκκλησία (στον Τυχόνιο και τον Αυγουστίνο). Είναι πάντως έκδηλο ότι η εξουσία, η οποία «συγκρατεί», ταυτίζεται με τους θεσμούς που συνέχουν και διέπουν τις ανθρώπινες κοινωνίες και συνιστούν αυτή καθεαυτήν τη διακυβέρνησή τους. Γι’ αυτό και η κατάργησή τους συμπίπτει με την έλευση του άνομου, κάποιου ανθρώπου «χωρίς νόμο», που παίρνει τη θέση του Θεού και, «με σημεία και ψευδή θαύματα», οδηγεί στην απώλεια «εκείνους που έχουν απαρνηθεί την αγάπη προς την αλήθεια».

Είναι δυνατόν να δει κανείς στο μυστήριο της ανομίας όχι τόσο κάτι απόκρυφο και υπερχρονικό, του οποίου το μοναδικό νόημα είναι να θέσει τέλος στην ιστορία, όσο μάλλον ένα ιστορικό δράμα (μυστήριον στα ελληνικά σημαίνει «δραματική πράξη»), που αντιστοιχεί απολύτως σε ό,τι ζούμε σήμερα.

Οι κυρίαρχοι θεσμοί φαίνεται να έχουν χάσει το νόημά τους και κυριολεκτικά αποσύρονται, αφήνοντας τη θέση τους στην ανομία, δηλαδή στην απουσία νόμου, που αξιώνει, τρόπον τινά, να είναι νόμιμη, αλλά που στην πράξη έχει αποκηρύξει κάθε νομιμότητα. Το Κράτος (η αρχή που συγκρατεί) και ο «χωρίς νόμο» είναι στην πραγματικότητα οι δύο όψεις του ίδιου μυστηρίου: του μυστηρίου της εξουσίας. Όπως δείχνουν σήμερα οι Ηνωμένες Πολιτείες δίχως κανέναν ενδοιασμό, ο «άνθρωπος της ανομίας», ο «χωρίς νόμο», συνιστά τη μορφή της κρατικής εξουσίας, η οποία, αφήνοντας να εκπέσουν οι συνταγματικές και ηθικές αρχές που παραδοσιακά την περιόριζαν και, μαζί τους, η «αγάπη προς την αλήθεια», εμπιστεύεται «τα σημεία και τα ψευδή θαύματα» των όπλων και της τεχνολογίας. Αυτήν ακριβώς τη σύγχυση αναρχίας και νομιμότητας, μέσα σε μια κατάσταση εξαίρεσης που έχει καταστεί μόνιμη, οφείλουμε να αποκαλύψουμε και να καταστήσουμε ανενεργή σε κάθε πεδίο.

[Αναρτήθηκε στις 7 Ιανουαρίου 2026 στην ιστοσελίδα του εκδοτικού οίκου Quodlibet (στη στήλη Una voce).]


Έσχατα, Δευτέρα Παρουσία, Εκκλησία

Σκέφτομαι ότι δεν υπάρχει τίποτα πιο έσχατο από το παρόν. Οι στιγμές αυτές  είναι τα πραγματικά έσχατα και αν η Εκκλησία επαγγέλλεται κάποια...