Αξίζει να αναστοχαστούμε τη φράση, που αποδίδεται στον Λένιν –αν και δεν φαίνεται να την έχει ποτέ διατυπώσει– σύμφωνα με την οποία «κάθε μαγείρισσα μπορεί και πρέπει να μάθει να κυβερνά το κράτος». Η Χάνα Άρεντ, σχολιάζοντας το ψευδολενινιστικό αυτό απόφθεγμα, γράφει ότι στην αταξική κοινωνία «η διοίκηση της κοινωνίας έχει γίνει τόσο απλή, ώστε οποιαδήποτε μαγείρισσα διαθέτει τα προσόντα για να την αναλάβει». Ο Λούτσιο Μάγκρι παρατηρούσε εύστοχα, χρόνια αργότερα, ότι η φράση του Λένιν θα έπρεπε να αντιστραφεί με την έννοια ότι «το κράτος θα μπορεί να διευθύνεται από μια μαγείρισσα μόνο στον βαθμό που δεν θα υπάρχουν πια μαγείρισσες».
Στο μοναδικό χωρίο όπου μια μαγείρισσα εμφανίζεται στα γραπτά του, ο Λένιν λέει στην πραγματικότητα κάτι διαφορετικό και διατυπωμένο με εντελώς άλλο τρόπο. «Δεν είμαστε ουτοπιστές», γράφει σε ένα άρθρο του 1917, «ξέρουμε ότι οποιαδήποτε μαγείρισσα ή οποιοσδήποτε ανειδίκευτος εργάτης δεν είναι σε θέση να συμμετάσχει αμέσως στη διοίκηση του κράτους. Σε τούτο συμφωνούμε με τους καντέτους, με την Μπρεσκόφσκαγια, με τον Τσερετέλι. Διαφέρουμε όμως από αυτούς τους πολίτες, καθώς εμείς απαιτούμε την άμεση ρήξη με την προκατάληψη ότι μόνο πλούσιοι αξιωματούχοι ή άνθρωποι προερχόμενοι από εύπορες οικογένειες μπορούν να κυβερνούν το κράτος, να επιτελούν το τρέχον, καθημερινό έργο της διοίκησης. Εμείς απαιτούμε οι συνειδητοί εργάτες και στρατιώτες να μαθητεύσουν στη διοίκηση του κράτους και τούτη η σπουδή να αρχίσει αμέσως ή, με άλλα λόγια, να αρχίσει αμέσως η συμμετοχή όλων των εργαζομένων, όλων των φτωχών, σε αυτήν ακριβώς τη μαθητεία».
Όπως αφήνουν να εννοηθεί τα λόγια του Λένιν, το παράδειγμα που λανθάνει πίσω από την ουτοπική διακυβέρνηση της μαγείρισσας είναι εκείνο του διοικητικού κράτους, σύμφωνα με το οποίο, μόλις εξαλειφθεί η κυριαρχία του καπιταλισμού, η πολιτική θα παραχωρήσει τη θέση της, όπως επαναλαμβάνει εμφατικά και ο Ένγκελς, στην απλή «διοίκηση των πραγμάτων» (σημ. μεταφρ.: δηλαδή στην απλή διαχείριση των πραγμάτων). Ή, αν θέλετε, η πολιτική θα παρουσιαστεί με τη μορφή της «αστυνομίας», η οποία, ήδη από τους θεωρητικούς της επιστήμης της αστυνομίας τον 18ο αιώνα, αποτελεί μετάφραση του ελληνικού όρου πολιτεία. «Αστυνομία», διαβάζουμε ακόμη στη μετάφραση του Πλουτάρχου από τον Μαρτσέλο Αντριάνι, που εκδόθηκε στη Φλωρεντία το 1819, «σημαίνει την τάξη με την οποία κυβερνάται μια πόλη και διοικούνται οι κοινές της ανάγκες· και έτσι λέγεται ότι τρεις είναι οι πολιτείες, η μοναρχική, η ολιγαρχική και η δημοκρατική».
Αυτό είναι το παράδειγμα του administrative state, όπως το έχουν θεωρητικοποιήσει οι Σάνσταϊν και Βερμιούλ, το οποίο σήμερα επιβάλλεται ολοένα και περισσότερο στις προηγμένες βιομηχανικές κοινωνίες, όπου το κράτος φαίνεται να εξαντλείται σε διοίκηση και διακυβέρνηση και η «πολιτική» να μετασχηματίζεται εξ ολοκλήρου σε «αστυνομία». Είναι χαρακτηριστικό ότι, ακριβώς σε ένα κράτος που έχει συλληφθεί εννοιολογικά ως «κράτος αστυνομίας», ο όρος «αστυνομία» καταλήγει να δηλώνει τη λιγότερο εποικοδομητική όψη της κυβέρνησης, δηλαδή τα σώματα που υποχρεούνται, σε τελική ανάλυση, να εξασφαλίσουν με τη βία την πραγμάτωση της κυβερνητικής αποστολής του κράτους. Εκείνο που σήμερα βλέπουμε με ωμή διαύγεια είναι, πράγματι, πως το φαινομενικά ουδέτερο κράτος, που ισχυρίζεται ότι επιδιώκει μόνο την καλή τάξη των πραγμάτων και των ανθρώπων, μπορεί ακριβώς γι’ αυτό να αποδειχθεί ότι στερείται ορίων οιασδήποτε φύσεως στη δράση του. Ο μάγειρας είναι σήμερα η κατεξοχήν μορφή του τυράννου.
Σε καμία περίπτωση η πολιτική δεν μπορεί να εξαντληθεί στην απλή διοίκηση και διαχείριση, έστω και υπό τη μορφή μιας καλής κυβέρνησης που μοιραία διαφθείρεται και μεταπίπτει σε κακή κυβέρνηση. Εφόσον συμπίπτει με την ελεύθερη μορφή ζωής των ανθρώπων, η πολιτική είναι ουσιωδώς μη κυβερνήσιμη και μη διαχειρίσιμη. Γι’ αυτό και η τοιχογραφία του Λορεντσέτι στη Σιένα, η λεγόμενη Αλληγορία της Καλής Κυβέρνησης, παριστάνει στο πρώτο πλάνο νεαρές γυναίκες που χορεύουν. Η «καλή κυβέρνηση» δεν είναι κυβέρνηση.
[Αναρτήθηκε στις 8 Ιανουαρίου 2026 στην ιστοσελίδα του εκδοτικού οίκου Quodlibet (στη στήλη Una voce).]
