Στο Εθνικό Ρωμαϊκό Μουσείο του ανάκτορου Αλτέμπς φυλάσσεται μία μαρμάρινη κεφαλή που, κατά την παράδοση, παριστάνει κάποιαν Ερινύα αποκοιμισμένη. Το πρόσωπο της Ερινύας, που οι Ρωμαίοι ονόμαζαν Furia, δηλ. θεότητα μαινόμενη (αν πρόκειται πράγματι για κάποιαν από τις τρεις μαινόμενες θεές, είτε την Αληκτώ, είτε τη Μέγαιρα είτε την Τισιφόνη), με τα μάτια κλειστά, τις τούφες των ανακατεμένων μαλλιών στο μέτωπο και το μάγουλο, τα χείλη μόλις ανοιγμένα, αναπαύεται ήσυχα πάνω σ’ ένα μαξιλάρι από σκοτεινό μάρμαρο, σαν να ονειρεύεται.
Μια Ερινύα, μια μαινόμενη θεά, που αντί να θρηνεί και να ωρύεται, τινάζοντας τη φιδίσια της κόμη, κλείνει τα μάτια και ονειρεύεται, διαψεύδει τον ίδιο της τον εαυτό. Ωστόσο, ακριβώς και μόνο το όνειρο ή ο ύπνος μιας μαινόμενης θεάς μοιάζει με τη σκέψη. Η σκέψη δεν είναι μόνο θεωρητικός στοχασμός, είναι προπαντός μανία. Μπορεί να υπάρξει σκέψη, μπορεί να υπάρξει θεωρητική ενόραση, μόνο αν προηγηθεί η μανία, αν, κοιτάζοντας την αποτροπιαστική αθλιότητα των ανθρώπων και του κόσμου, ο νους — όπως έλεγε ο Τζορντάνο Μπρούνο — που έχει κατέλθει «στα έγκατα του Άδη… νιώθει να τον κατασπαράζουν και να τον κομματιάζουν».
Και μόνο αν μέσα στον ηρωϊκό θυμό μας, στη δική μας ηρωική μανία, καταφέρνουμε να κλείνουμε τα μάτια και να ονειρευόμαστε, βρίσκουμε αληθινή γαλήνη, αποκτούμε ενόραση και θεωρία. Τα όνειρά μας δεν είναι τότε φαντασίες με τα μάτια ανοιχτά, που ξέρουμε ότι είναι απατηλές και μάταιες, αλλά αλήθειες στις οποίες, έστω και με τα μάτια κλειστά, δεν μπορούμε παρά να πιστέψουμε, γιατί πρώτα είδαμε την εκδικητική μανία και την πλάνη. Η σκέψη είναι αυτή η γαλήνευση της μανίας, είναι μια Ερινύα που ονειρεύεται.
[Αναρτήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2023 στην ιστοσελίδα του εκδοτικού οίκου Quodlibet (στη στήλη Una voce).]
