Moneta, ο λατινικός όρος από τον οποίο προέρχεται ο σημερινός ιταλικός όρος moneta (νόμισμα), παράγεται από το moneo, που σημαίνει «θυμάμαι, συλλογίζομαι». Ήταν αρχικά το αντίστοιχο της ελληνικής λέξης Μνημοσύνη, που σημαίνει «μνήμη». Η Moneta έγινε έτσι στη Ρώμη το όνομα του ναού όπου τιμούνταν η θεά Μνήμη και όπου ταυτόχρονα κοβόταν το ομώνυμο νόμισμα, η «μονέτα». Με αφετηρία αυτόν τον ετυμολογικό δεσμό ανάμεσα στο νόμισμα και τη μνήμη θα έπρεπε να εξετάσουμε τη σημερινή αναζωπύρωση των συζητήσεων για την κατάργηση του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος και για την επαναφορά, από κάθε χώρα, του παραδοσιακού της νομίσματος. Κάτω από το επείγον ζήτημα της «νομισματικής πολιτικής» δρα ένα όχι λιγότερο επείγον ζήτημα μνήμης, και συγκεκριμένα ζήτημα επανεύρεσης της μνήμης κάθε ευρωπαϊκής χώρας, που παραιτήθηκε από την κυριαρχία πάνω στο δικό της νόμισμα και, χωρίς να το αντιληφθεί, κατήργησε τρόπον τινά και την πατρογονική κληρονομιά των αναμνήσεών της. Αν το νόμισμα είναι πρωτίστως ο τόπος της μνήμης, αν στο νόμισμα, εφόσον μπορεί να πληρώσει για τα πάντα και να σταθεί στη θέση των πάντων, παίζεται για το άτομο και για την κοινότητα η ανάμνηση του παρελθόντος και των νεκρών, τότε δεν είναι διόλου παράξενο ότι στη ρήξη της σχέσης ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, που χαρακτηρίζει τον καιρό μας, αναδύεται, με μη παραβλέψιμη επιτακτικότητα, το νομισματικό ζήτημα.
Όταν ένας διαπρεπής οικονομολόγος δηλώνει ότι ο μόνος τρόπος που διαθέτει η Γαλλία (όπως ίσως και κάθε ευρωπαϊκή χώρα) για να εξέλθει από την κρίση της είναι να ανακτήσει την εξουσία πάνω στο δικό της νόμισμα, στην πραγματικότητα υποδεικνύει σε εκείνη τη χώρα να ξαναβρεί τη σχέση της με τη δική της μνήμη. Η κρίση της ευρωπαϊκής κοινότητας και του νομίσματός της, που βρίσκεται πλέον προ των θυρών, είναι μια κρίση της μνήμης· και η μνήμη – είναι καλό να μην το λησμονούμε – αποτελεί για κάθε χώρα έναν κατεξοχήν πολιτικό τόπο. Δεν υπάρχει πολιτική χωρίς μνήμη, αλλά μια ευρωπαϊκή μνήμη στερείται πραγματικού αντικρίσματος, όπως και το ενιαίο της νόμισμα.
[Αναρτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2025 στην ιστοσελίδα του εκδοτικού οίκου Quodlibet (στη στήλη Una voce).]
