Είναι γεγονός που δεν θα έπρεπε να πάψουμε να αναλογιζόμαστε ότι η επανάσταση (rivoluzione), ένας από τους όρους-κλειδιά του πολιτικού μας λεξιλογίου, έχει αντληθεί από την αστρονομία και εκφράζει την κίνηση ενός πλανήτη που διατρέχει την τροχιά του. Αλλά και ένας άλλος όρος, ο οποίος έχει πάρει πλέον τη θέση της επανάστασης, μέσα στη γενική τάση, που χαρακτηρίζει την εποχή μας, να αντικαθίστανται οι πολιτικές κατηγορίες από οικονομικές, προέρχεται από το λεξιλόγιο της αστρονομίας. Εννοούμε τον όρο συγκυρία (congiuntura), που o Ντάβιντε Στιμίλλι έχει επισημάνει σε μια υποδειγματική μελέτη του.
Αυτός ο όρος, που δηλώνει «τη φάση του οικονομικού κύκλου που η οικονομική δραστηριότητα διανύει σε μια συγκεκριμένη βραχεία περίοδο», είναι στην πραγματικότητα μια τροποποίηση του όρου σύνοδος (congiunzione), που σημαίνει τη σύμπτωση της θέσης διαφορετικών άστρων σε μια καθορισμένη στιγμή.
Ο Στιμίλλι μνημονεύει το χωρίο από το δοκίμιο του Βάρμπουργκ με τίτλο Αρχαία Παγανιστική Μαντεία σε κείμενα και εικόνες της εποχής του Λούθηρου, όπου οι όροι congiunzione και rivoluzione συμπαρατίθενται και συσχετίζονται: «Μόνο εντός εκτεταμένων χρονικών διαστημάτων περιφοράς, που ονομάζονται rivoluzioni (συνδηλούνται ωστόσο με τη λέξη αυτή και οι επαναστάσεις), ήταν δυνατό να αναμένονται τέτοιες congiunzioni (σύνοδοι). Σε ένα σύστημα σχεδιασμένο με προσοχή και λεπτομέρεια, οι σύνοδοι διακρίνονταν σε μεγάλες και μέγιστες· αυτές οι τελευταίες ήταν οι πιο επικίνδυνες, λόγω της συνάντησης των ανώτερων πλανητών, του Κρόνου, του Δία και του Άρη. Όσο περισσότερες συγκλίσεις πλανητών συνέπιπταν σε μία σύνοδο, τόσο πιο τρομακτικό φαινόταν το γεγονός, αν και ο πλανήτης με πιο ευνοϊκό χαρακτήρα μπορούσε να επηρεάσει τον χειρότερο». Και είναι σημαντικό ότι ένας επαναστάτης σαν τον Ωγκύστ Μπλανκί, απογοητευμένος από τις προσδοκίες του, μπόρεσε να συλλάβει στο τέλος της ζωής του την ιστορία των ανθρώπων ως κάτι που, όπως η κίνηση των άστρων, επαναλαμβάνεται αέναα και αναπαράγει αιώνια τις ίδιες παραστάσεις.
Αυτό που συμβαίνει σήμερα μπροστά στα μάτια μας είναι ένα τέτοιο ακριβώς φαινόμενο, όπου μια οικονομική συγκυρία, από τη φύση της τυχαία και αυθαίρετη, προσπαθεί να επιβάλει την τρομακτική κυριαρχία της σε ολόκληρη την κοινωνική ζωή. Θα ήταν καλό, λοιπόν, να αφήσουμε να εκπέσει και να διαρραγεί χωρίς επιφυλάξεις η σχέση ανάμεσα στην πολιτική και τα άστρα και να κόψουμε σε κάθε τομέα τον δεσμό που επίμονα συσφίγγεται μεταξύ του αστρονομικού πεπρωμένου και της επανάστασης, της ανάγκης και της οικονομικής συγκυρίας, των επιστημών της φύσης και της πολιτικής. Η πολιτική δεν είναι γραμμένη στις ουράνιες σφαίρες ούτε στους νόμους της οικονομίας: βρίσκεται στα αδύναμα χέρια μας και στη διαύγεια με την οποία διαψεύδουμε κάθε αξίωση να τα εγκλωβίσουμε μέσα σε συγκυρίες και επαναστάσεις.
*Αναρτήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2025 στην ιστοσελίδα του εκδοτικού οίκου Quodlibet (στη στήλη Una voce).
