Είμαστε όλοι στην κόλαση, όμως κάποιοι φαίνεται να πιστεύουν ότι δεν υπάρχει τίποτα άλλο να κάνουν εδώ από το να μελετούν και να περιγράφουν λεπτομερώς τους διαβόλους, τη φρικτή και αποτρόπαια όψη τους, τις βάναυσες συμπεριφορές τους, τις ύπουλες μηχανορραφίες τους. Ίσως αυταπατώνται ότι έτσι θα γλιτώσουν από την κόλαση και δεν αντιλαμβάνονται ότι αυτό με το οποίο καταγίνονται δεν είναι παρά η χειρότερη από τις οδύνες που οι διάβολοι έχουν επινοήσει για να τους βασανίσουν. Όπως ο χωρικός στην καφκική παραβολή, δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να μετρούν τους ψύλλους στον γιακά του φρουρού. Δεν έχουν, βέβαια, περισσότερο δίκιο εκείνοι που, αντίθετα, περνούν τον χρόνο τους στην κόλαση περιγράφοντας τους αγγέλους του παραδείσου – κι αυτή είναι μία οδύνη, φαινομενικά λιγότερο σκληρή, μα όχι λιγότερο μισητή από την άλλη.
Η αληθινή πολιτική βρίσκεται ανάμεσα σε αυτές τις δύο οδύνες. Ξεκινά καταρχήν με το να γνωρίζουμε πού βρισκόμαστε και ότι δεν μπορούμε να διαφύγουμε τόσο εύκολα από την κολαστήρια μηχανή που μας περιβάλλει. Για τους δαίμονες και τους αγγέλους ξέρουμε ό,τι ξέρουμε, όμως ξέρουμε επίσης ότι η κόλαση οικοδομήθηκε με μια απατηλή φαντασίωση του παραδείσου και ότι σε κάθε εδραίωση των τειχών της Εδέμ αντιστοιχεί η εμβάθυνση της αβύσσου της Γέεννας. Γνωρίζουμε λίγα για το καλό και δεν αποτελεί αντικείμενο στο οποίο μπορούμε να εντρυφήσουμε· το κακό το ξέρουμε μόνο στο βαθμό που εμείς οι ίδιοι κατασκευάζουμε τη μηχανή της κόλασης που μας βασανίζει. Ίσως να μην υπήρξε ποτέ επιστήμη του καλού και του κακού και, πάντως δεν μας ενδιαφέρει εδώ και τώρα. Η αληθινή γνώση δεν είναι επιστήμη – είναι, μάλλον, μια διέξοδος. Και είναι πιθανό ότι αυτή σήμερα ταυτίζεται με μια πεισματική, διαυγή, γρήγορη αντίσταση επιτόπου.
[Αναρτήθηκε στις 8 Μαρτίου 2025 στην ιστοσελίδα του εκδοτικού οίκου Quodlibet (στη στήλη Una voce).]
