Το 1932 ο Ernst Jünger δημοσιεύει το Der Arbeiter, Ο Εργαζόμενος (ή, όπως ίσως θα έπρεπε να μεταφραστεί ακριβέστερα, Ο Εργάτης – Arbeiterklasse στον Marx είναι «η εργατική τάξη»), στο οποίο αυτή η νέα μορφή ανθρώπου σηματοδοτούσε τη νέα τάξη του κόσμου. Στην κεντρική θέση της εργασίας αντιστοιχεί η κυριαρχία της τεχνικής. Αναπτύσσοντας έννοιες που, δύο χρόνια νωρίτερα, είχε διατυπώσει στο βιβλίο του Η ολική κινητοποίηση, ο Jünger γράφει: «η τεχνική είναι ο τρόπος με τον οποίο η μορφή του εργάτη κινητοποιεί τον κόσμο». Η διάγνωση αυτή, η οποία επανέφερε, από μια εντελώς διαφορετική οπτική, τις αναλύσεις του Marx, άσκησε σημαντική επιρροή τόσο στη δεξιά όσο και στην αριστερή πολιτική παράταξη.
Προκαλεί, λοιπόν,
ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη το γεγονός ότι αυτή η καθοριστική μορφή μιας ολόκληρης
εποχής έχει πλέον εξαφανιστεί εδώ και μερικές δεκαετίες. Η τεχνική εξακολουθεί
να κυβερνά τον κόσμο και βέβαια έχει αυξήσει παντού τη δύναμή της, αλλά δεν
είναι πλέον «ο τρόπος με τον οποίο η μορφή του εργάτη κινητοποιεί τον κόσμο».
Αντιθέτως, με τη μορφή της τεχνητής νοημοσύνης, φαίνεται μάλλον να συνεπάγεται
το ηλιοβασίλεμα της κεντρικότητας της εργασίας που είχε κατά νου ο Jünger. Στη θέση της δουλείας
που συνδεόταν με την εκμετάλλευση και την κινητοποίηση, η τεχνική, καθιστώντας ολοένα
πιο αχνές τις ταυτότητες των κοινωνικών στρωμάτων και των τάξεων, φαίνεται
σήμερα να αποβλέπει σε μια πρωτόγνωρη υποδούλωση μέσω ενός είδους γενικής απο‐κινητοποίησης.
[Αναρτήθηκε την 1η Οκτωβρίου 2026 στην ιστοσελίδα του εκδοτικού
οίκου Quodlibet (στη στήλη Una voce).]
