Πριν ακόμη προλάβουμε απλώς να
είμαστε, να αγαπήσουμε και να αγαπηθούμε όπως είμαστε, μαθαίνουμε πώς πρέπει να
είμαστε. Μαθαίνουμε να υπηρετούμε ενοχικά και με λαγνεία ρόλους. Ρόλους που
εμπεριέχουν ένα καθήκον – καθήκον προς επιτέλεση κάποιου έργου. Και μάλιστα
μαθαίνουμε να ζούμε σαν να πρέπει μέσα από εμάς να επιτελείται διαρκώς ένα
είδος σωτηριολογικού έργου, «παρά τη δική μας ατέλεια και αμαρτωλότητα». Να
ζούμε –πάντοτε ανεπαρκείς– κάτω από τη δυναστεία επιβλητικών βεβαιοτήτων και με
την υποχρέωση να εκπληρώσουμε σκοπούς –ίσως, μάλιστα, σε μεταφυσικό επίπεδο ήδη
εκπληρωμένους– που οφείλουμε να υπηρετούμε. Να ζούμε με την πεποίθηση ότι, παρά
τις δικές μας αστοχίες και παρεκκλίσεις, διατηρείται αλώβητη, ακέραια και
αποτελεσματική η λειτουργία του ρόλου μας. Φαίνεται, πάντως, ότι αυτές οι
αντιλήψεις για την εγκυρότητα και αποτελεσματικότητα των ρόλων και των
αξιωμάτων έλκουν την καταγωγή τους από μια μακραίωνη εκκλησιαστική παράδοση που
έχει διαποτίσει μυστικά και μεταλλάξει αθόρυβα όλο το φάσμα των σχέσεων σε κάθε
πτυχή της κοινωνικής και πολιτικής ζωής.
Ο παπάς μπορεί να σφάλλει, αλλά η
ιεροσύνη του όχι· ο υπουργός μπορεί να είναι φαύλος, αλλά η αυλή του παραμένει
πάντα πρόθυμη να τον λιβανίζει και να καρπώνεται την εύνοιά του όσο εκείνος
στέκεται στην εξουσία· ο προϊστάμενος μπορεί να είναι ανεπαρκής, αλλά το αξίωμά
του υφίσταται ακέραιο και ακλόνητο· ο σύζυγος μπορεί να γίνεται βασανιστικός
και άδικος, αλλά η σύζυγος οφείλει να τον ανέχεται και να «σηκώνει τον σταυρό της».
Μάθαμε να ζούμε ένοχα και
δουλικά, υπηρετώντας τέτοιες υποτιθέμενες υπεραξίες και «ορθοδοξίες»,
υποτιθέμενες ευθείες και αλάθητες οδούς, που ορισμένοι σωτήρες, άγιοι και
γνωστικοί χάραξαν πριν από εμάς για εμάς.
Και πόσο ευκολόπιστα αποδεχόμαστε
ότι στα «πρέπει» οφείλει να ανταποκρίνεται η υποτιθέμενη στιβαρή και ελεύθερη
βούλησή μας. Καθώς πρέπει να θελήσουμε το ορθό, να θελήσουμε να γίνουμε αυτό
που ακόμη δεν είμαστε, να διορθώσουμε την απόκλιση, τη στρέβλωση, να
επαναφέρουμε τον εαυτό μας στην ευθεία. Και η ζωή μας πρέπει να γίνει ένα έργο,
να αποτελέσει ένα έργο θεμιτό και ο ίδιος ο εαυτός μας να νοηθεί ως έργο άξιο
επιτέλεσης και προϊόν ελεύθερης θέλησης –ένα έργο, στην ουσία, πάντοτε
ακατόρθωτο και αντικείμενο επιθυμίας πάντοτε ανικανοποίητης.
Γιατί να μη ζήσουμε επιτέλους με
ειλικρίνεια και συνέπεια την άληκτη παιδική μας ηλικία; Γιατί να μη ζούμε χωρίς
την υποχρέωση να υπηρετούμε κάτι a priori αλάθητο; Γιατί να μη ζούμε μπορώντας
επιτέλους να κάνουμε λάθος; Γιατί να μην τρέχουμε σ’ αυτή τη ζωή όπως οι
αχτίνες του ήλιου, που απλώς τρέχουν και λάμπουν και σκορπίζονται και
σπαταλώνται, χωρίς να προσπαθούν να γίνουν ένα καλύτερο φως; Γιατί να μην
τρέχουμε με την ελάχιστη φλόγα της πυγολαμπίδας;
Γιατί να μην είμαστε; Απλώς να
είμαστε. Όπως οι γάτες, οι σκύλοι, τα μυρμηγκάκια και καθετί ζωντανό που μπορεί
ακόμη να μας θυμίζει έναν πραγματικό, επίγειο και αναίτιο παράδεισο; Χωρίς
βαθύτερα ή άλλα απόκρυφα νοήματα;
Γιατί να μην είμαστε; Απλώς να
είμαστε… παιδιά όπως πάντα…;
